تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس چیست؟

توسط سمیه شهریاری
آخرین بروز رسانی ۲۴ آذر ۱۴۰۰
زمان مطالعه 6 دقیقه

حدود ۶۰ درصد شاخص بورس ایران را سهم‌هایی تشکیل داده‌اند که مستقیماً وابسته به دلار هستند. بنابراین می‌توان گفت که حساسیت بازار بورس نسبت به افزایش یا کاهش قیمت دلار بالاست. از قضا، شرکت‌هایی که طی ۸ سال اخیر در این بازار مورد پذیرش قرار گرفته‌اند، تاثیرپذیری بیش‌تری از نرخ دلار را تجربه کرده‌اند. به‌طورکلی، تاثیر نوسانات قیمت دلار بر قیمت سهام در بورس، موضوعی است که از لحاظ تئوریک می‌توان ساعت‌ها راجع به آن صحبت نمود و از جوانب مختلف مورد بررسی قرار داد. از این رو در این مقاله از سری مقالات آموزش بورس در چراغ، با بررسی تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس اطلاعاتی در رابطه با تاثیر این دو بازار بر یکدیگر جمع آوری کرده‌ایم که خواندن آن را به کسانی که قصد سرمایه‌گذاری در بورس سهام را دارند و موضوعاتی چون تاثیر نرخ دلار بر بازار بورس را مدنظر قرار داده‌اند، پیشنهاد می‌دهیم.

منظور از سهام دلاری چیست؟

پیش از آنکه راجع به تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس صحبت کنیم، بهتر است ببینیم که اصلا چه سهامی را سهام دلاری گویند؟ به سهام شرکت‌هایی که درآمد آن‌ها به دلار است، سهام دلاری می‌گویند؛ یعنی شرکت‌هایی که محصول خود را به سایر کشورها صادر می‌کنند و در ازای آن ارز دریافت می‌کنند. به‌واسطه‌ی همبستگی بالایی که میان درآمد این شرکت‌ها با نرخ دلار وجود دارد، رشد نرخ دلار موجب افزایش درآمد این شرکت‌ها خواهد شد و مسلماً با افزایش درآمد شرکت‌ها قیمت سهام آن‌ها نیز افزایش می‌یابد. بنابراین چنانچه در پرتفوی خود سهام دلاری داشته باشید، نسبت به کاهش ارزش ریال مصون خواهید ماند.

تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس دلایل افزایش نرخ دلار

تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس دلایل افزایش نرخ دلار
تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس دلایل افزایش نرخ دلار

در بررسی تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس عوامل بسیاری را می‌توان یافت که بر تعیین تغییر نرخ دلار موثر باشند. از جمله‌ی این عوامل می‌توان به مذاکرات برجام اشاره کرد که قدرت نفوذ بسیار بالایی بر قیمت ارز داشتند و جزو محرک‌های اصلی آن به شمار می‌روند. با این حال در صورتی که قیمت دلار افزایش یابد، تاثیری که بر بورس می‌گذارد به شرح زیر است:

  • کاهش با اخبار مثبت برجام
  • کاهش به دلیل قطعیت برجام
  • کاهش به دلیل کاهش تقاضای داخلی

در گزارشی آمده است که پیش از شروع مذاکرات وین، بازار ارز روند متعادلی را طی می‌کرد و همزمان با مذاکرات نیز این روند در بازار رسمی ادامه داشت و دلار مابین کانال ۲۷ تا ۲۸ هزار تومان در حال جابه‌جایی بود. اما به تازگی برخی کانال‌های تلگرامی، اقدام به اعلام قیمت‌های افزایشی و جهت دادن به بازار کردند و سعی در بالا بردن نرخ دلار در بازار آزاد تا سقف ۳۱ هزار و ۶۰۰ تومان بوده‌اند؛ قیمتی که میزان معامله‌ی واقعی روی آن مشخص نبود و از همین رو به دلیل کاهش تقاضای دلار در بازار، بسیاری از تحلیل‌گران آن را غیرمنطقی تلقی کردند.

از طرفی، نوسانات قیمت دلار همزمان با مذاکرات وین برای بازگشت آمریکا به برجام، در حالی اتفاق افتاد که عرضه‌ی ارز در بازار متشکل ارزی در سال جاری ۳.۷ برابر سال قبل بوده و این یعنی عملاً هیچ کمبودی در بازار وجود نداشته است؛ بنابراین می‌توان گفت که رشد قیمت دلار بیش از آنکه تابعی از شرایط اقتصادی باشد، تحت تاثیر جو روانی بوده است.

تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس ؛ کدام شرکت‌ها بیش‌ترین تاثیرپذیری را دارند؟

تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس ؛ کدام شرکت‌ها بیش‌ترین تاثیرپذیری را دارند؟
کدام شرکت‌ها بیش‌ترین تاثیرپذیری را دارند؟

در رابطه با تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس می‌توان گفت که دو دسته از شرکت‌های صادرات محور و شرکت‌هایی که تراز ارزی مثبت دارند، بیش‌ترین تاثیر را از نوسانات قیمت دلار خواهند گرفت که در ادامه بیش‌تر راجع به آن‌ها توضیح خواهیم داد.

۱. شرکت‌های صادرات‌محور

برنده‌ها و بازنده‌های جهش دلار، بر این اعتقادند که چهار صنعت محصولات شیمیایی، فلزات اساسی، فرآورده‌های نفتی و کانی‌های فلزی، بخش عمده‌ای از ارزش بازار سرمایه‌ی ایران را به خود اختصاص داده‌اند. از ویژگی بارز صنایع مذکور این است که مبنای قیمت‌گذاری سهام در آن‌ها، براساس عرضه و تقاضای جهانی است و از سوی دیگر، بخش عمده‌ای از تولیدات آن‌ها صادرات‌محور است. با توجه به ماهیت صادراتی این صنایع، با افزایش نرخ ارز، مزیت صادراتی آن ها بالاتر رفته و ثبات قیمت‌های جهانی موجب سودآوری بیش‌تر این شرکت‌ها می‌شود که طبیعتاً به دنبال آن ارزش بازار بالاتری را هم کسب خواهند کرد.

با وجود این برخی از شرکت‌ها نیز به دلیل هزینه‌های ارزی بالا و ارزبر بودن صنعتی که در آن مشغول فعالیت هستند، بلافاصله پس از جهش ارزی با افت ارزش مواجه می‌شوند. حتی در برخی موارد، ارزش آن‌ها تا یک‌چهارم قبل از جهش‌های ارزی نیز کاهش می‌یابد. همچنین سهم بیش از ۶۰درصدی صنایع کالامحور ِ (commodity base) بازار سرمایه در حالی است که قیمت‌گذاری داخلی محصولات این صنایع، براساس نرخ دلار و فروش صادراتی آن‌ها نیز ارزی است. هر چند بخشی از هزینه‌های شرکت‌های صادرات‌محور نیز دلاری است اما به‌دلیل حاشیه‌ی سود بالا و نسبت هزینه به درآمد (P/E) پایین در مجموع برآیند مثبت‌تری دارد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که به‌ازای هر ۱۰درصد افزایش نرخ دلار، سودآوری یک شرکت پتروشیمی بیش از ۱۵ درصد رشد می‌یابد و با در نظر گرفتن نسبت قیمت به درآمد  P/E این سهم قیمت نیز افزایش بیشتری پیدا می‌کند. تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس

۲. شرکت‌های با تراز ارزی مثبت

در بحث تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس نوع دیگری از شرکت‌های منتفع‌ شونده از افزایش نرخ دلار وجود دارند که شرکت‌هایی با تراز ارزی مثبت هستند که پس از جهش‌های ارزی، درآمد تسعیر (به‌عنوان درآمد غیرعملیاتی) را شناسایی می‌کنند. موضوع افزایش نرخ ارز از این جهت برای بنگاه‌های تولیدی قابل توجه است که هزینه‌ی تولید را در شرکت‌هایی که فروش داخلی دارند، افزایش می‌دهد و این شرکت‌ها نمی‌توانند متناسب با افزایش هزینه‌ها، نرخ محصولات تولیدیشان را افزایش دهند. به‌طور کلی پس از افزایش قیمت دلار، یک موج تورمی گریبان‌گیر اقتصاد خواهد شد. حال آنکه اکثر شرکت‌های بورسی دارایی‌هایی (دارایی می‌تواند  زمین یک کارخانه، ماشین‌آلات صنعتی و یا محصول تولیدشده در انبار باشد.)، دارند که همزمان با پیدایش موج تورم، قیمت آنها افزایش پیدا خواهد کرد. پس اگر در پرتفوی خود، سهام شرکتی با دارایی‌های ارزشمند داشته باشید، آنگاه با یک موج تورمی می‌توانی ارزش پول خود را حفظ کنید.

آیا تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس همیشه مثبت است؟

آیا تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس همیشه مثبت است؟
آیا تاثیر بالا رفتن قیمت دلار در بورس همیشه مثبت است؟

برای پاسخ به این سوال که آیا تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس همیشه مثبت است یا خیر، توجه شما را به چند مثال در این بخش جلب می‌کنیم. صنایعی که دارایی‌های ارزشمند دارند، مانند صنایع خودرو را درنظر بگیرید که همبستگی مستقیم با دلار هم ندارند، اما همزمان با افزایش قیمت دلار، قیمت دارایی‌های آن‌ها افزایش می‌یابد. در اینجا می‌توان گفت که دارندگان سهام این شرکت‌ها همزمان با پیدایش موج تورم، سود می‌کنند و ارزش پولشان حفظ می‌شود.

اما نکته‌ی قابل توجه اینجاست که نوسانات شدید دلار، همان‌قدر که می‌تواند عامل مثبتی برای شرکت‌های صادرات محور باشد، به همان میزان هم می‌تواند اثر منفی برای برخی شرکت‌ها داشته باشد. مثل شرکت‌های دارویی که مواد اولیه‌ی خود را از خارج وارد می‌کنند و با افزایش قیمت دلار، مواد اولیه‌ی آن‌ها گران‌تر می‌شود. در نتیجه با وجود افزایش قیمت ناچیز محصولات این شرکت‌ها، هزینه‌های آن‌ها افزایش پیدا می‌کند. قسمت بد ماجرا اینجاست که چنانچه قیمت محصولات این شرکت‌ها از سوی دولت تعیین شود، سودآوری شرکت‌ها با مشکل مواجه خواهد شد و این کاملاً به ضرر آن‌ها و سهامداران آن‌هاست. یا اینکه زمانی‌که یک شرکت دارای بدهی ارزی (تسهیلات ارزی) باشد، در این حالت هم با افزایش نرخ ارز، بدهی‌ها و به‌دنبال آن هزینه‌های مالی شرکت زیاد می‌شود که این می‌تواند تاثیر منفی بر ارزش سهام بگذارد. بنابراین می‌توان گفت که تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس همیشه هم مثبت نیست.

در جدول زیر، تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس در ۷ صنعت مختلف را مشاهده می‌کنید:

تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس
تاثیر رشد قیمت دلار بر برخی صنایع بورسی

سخن آخر

در این مقاله از سایت آموزش چراغ راجع به تاثیر رشد قیمت دلار بر بورس صحبت کردیم. دیدید که افت و خیز قیمت دلار می تواند بر ارزش برخی سهام موجود در بازار بورس تاثیر بگذارد و موجب رشد یا سقوط آن‌ها شود. شما هم اگر قصد سرمایه‌گذاری در بازار بورس سهام را دارید و نگران موضوعاتی همچون تاثیر نرخ دلار بر این بازار هستید، می‌توانید با استفاده از شیوه‌های کم‌ریسکی مثل سبدگردانی اختصاصی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری، فعالیت خود را آغاز کنید و به این ترتیب افزایش سرمایه‌ای صحیح و اصولی داشته باشید. چراغ، به‌عنوان پلتفرم آموزش و کاریابی در تلاش است تا با بیان نکات آموزشی مهم در زمینه‌ی کار و سرمایه‌گذاری به شما برای رسیدن به موفقیت در این زمینه‌ها کمک نماید.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید